Bütün felsefe tarihinin tartışmasız en büyük filozoflarından biri olan Platon’un Devlet’inde açıkça savaş açtığı hasımlarının başında Homeros gelir. Bunun temel nedeni Klasik Yunan bilgi birikiminin büyük ölçüde Homeros destanlarına dayanması yatar. Homeros’un sağladığı zeminin Klasik Yunan toplumu açısından önemi aşikardır. Gerek toplumun muhtelif konulardaki ana çizgilerini belirlemesiyle gerek kozmolojiden ahlaka, siyasetten hitabete düşünme biçimlerinin başlangıç noktası olmasıyla aynı anda felsefenin üzerine inşa olduğu kurucu unsurları meydana çıkarırken nihayetinde felsefenin devirmeye azmettiği bir puta dönüşmüştür. Klasik Atina’da geliştirilen temel mefhumların Homeros’taki köklerini yoklamak Klasik Atina’da temel toplum normlarının ortaya çıkışı kadar felsefi düşüncenin şiire itirazlarının esas bağlamına da şahit olmamazı sağlar.
Homeros, Ilias İlyada Homeros, Odysseia
| Gün | İçerik |
|---|---|
| 1. Gün |
Homeros’ta “Doğa” (Physis) [Fizik] Homeros’taki doğa kavrayışı nasıl şekillenmiştir? Doğa bilimlerinin ortaya çıkışı ile bu köklü doğa kavrayışı arasındaki ilişki nedir? Hangi açıdan bütün Yunan doğa bilimleri Homerosçudur ve belirli bir eşik aşıldıktan sonra hangi köşe taşı itirazlarla doğa yeniden kavranmıştır? Bu itirazlar Aydınlanma Çağı ve sonrasında hangi koşullarda yeni formlar kazanmıştır? |
| 2. Gün |
Homeros’ta “İnsan” (Anthrōpos) [Antropoloji] Homeros’ta insan nedir? insanın düşünmesinin, duygularını yaşamasının, karar vermesinin Homeros’taki mekanizmaları nelerdir? İnsanın tanımı hangi dini, sosyal ve ritüel bağlamla ilişkili ele alınmalıdır? Bu bağlamların sunduğu ufuk sayesinde Klasik Atina insanını nasıl değerlendirebiliriz? İnsanın tanımı ve Aydınlama Çağı sonrası Humanizm arasındaki ilişki konunun Homeros’taki bağlamıyla ne açıdan irtibatlıdır? |
| 3. Gün |
Homeros’ta “Yaşama Biçimi” (Ethos) [Etik] Homeros’ta yaşamın kurucu dayanakları nelerdir? Homeros’taki insanın yaşama biçiminin belirleyicileri nelerdir? Tanrıların, kahramanların ve kahraman olmayan sıradan insanın yaşaması arasındaki irtibat nedir? Enikonu bir etik inşa etmiş olan Klasik Atina düşünürlerinin bu kökensel yaşama biçi-miyle irtibatı nedir? |
| 4. Gün |
TATİL |
| 5. Gün |
Homeros’ta “Duyuş” (Aisthēsis) [Estetik] Homeros’ta insan çevresindeki dünyayı ve bu dünyanın nesnelerini kurmak üzere nasıl bir duyuşa dayanır? Duyuşun yarattığı temel kanaatler olarak güzel, zarif, latif olan hangi çerçevede değerlendirilir? Bu kök çerçevelerin Klasik Atina’daki estetik yargılarla ilişkisi nedir? Estetiğin Aydınlanma Çağı sonrasındaki sorunları ile Homeros’taki duyuş arasında nasıl ilişki kurulabilir? |
| 6. Gün |
Homeros’ta “Önder”lik (Hēgemōn) [Siyaset] Homeros’ta önderliğin temel karakteri nedir? Homeros’taki önderliğin siyasetin kurucu, yasa koyucu, yürütücü, yargılayıcı işlevlerindeki rolü nedir? Önder nasıl ve neden siyasetin temelidir ve bu temel bambaşka bir görümünle de olsa Klasik Atina’da nasıl yeniden gündeme gelmiştir? Önder ve siyaset bağlantısıyla Macchavelli’den itibaren siyaset düşüncesinin seyri nasıl yeniden ele alınabilir? |
| 7. Gün |
Genel Değerlendirme Hafta boyunca tartıştığımız beş alanın sağladığı ufukla bakıldığında Homeros destanlarının özellikle Batı düşünce tarihindeki kurucu rolü nedir? Medeniyetin yapı taşları ne açıdan Homeros destanlarında bulunabilir? Sosyal bilimlerin çatı kavramları 18. ve 19. yüzyılda neden sıklıkla (Vico, Herder, Alman Romantikleri vs.) Homeros bağlamında tartışılmıştır? |