Bilimin Yolu, Yordamı

Temel kavramlar ve sorular Birinci oturum Bu derste hafta boyunca yapılacak tartışmalarda sıklıkla kullanılacak kavramların farklı yaklaşımlar tarafından nasıl tanımlandığı/tartışıldığı sonraki derslerde daha detaylı açılmak üzere anlatılacak. Ontoloji, epistemoloji ve yöntem kavramları merkeze alınarak bilim felsefesinde farklı yüzyıllarda bu kavramlar etrafında yapılan tartışmalar konu edilecek. Bu derste aynı zamanda sonraki derslerde yanıt aramak üzere sosyal bilimler ve doğa bilimleri ilişkisi, araştırma nesnesi (çalışmanın konusu) ve öznesi (araştırmacı) ilişkisi, bilimin amacı, bilim insanının sorumluluğu üzerine bazı sorular ortaya atacağız. İkinci oturum Antik Yunan’da gerçeklik algısı, bilimlerin doğuşu, temel problemlerin şekillenmesi, evren, madde, hareket ve canlılık tartışması, Anaksimandros, Aristoteles, Demokritos ve Epiküros üzerinden izlenecek. Üçüncü oturum Aristoteles ve yöntem üzerine yakın okuma atölyesi.

Olguculuk (pozitivizm) Birinci oturum Verili dünyanın bilimi? Bu derste 17. yüzyıl İngiltere’si ve 18. yüzyıl Fransa’sından hareketle pozitivizm tartışacağız. Auguste Comte, Emile Durkheim gibi pozitivist sosyologların yöntemlerini, Viyana Çevresi olarak bilinen mantıkçı pozitivizmin olguculuğa katkısını, ve davranışçılık okulunun etkilerini inceleyeceğiz. Örneklerle sosyal bilimler alanlarında yapılan ampirik (görgül) çalışmaları tahlil edeceğiz. İkinci oturum Galileo ve Newton’la ortaya çıkan yeni bilim. Aydınlanma ve “mutlak bilim” algısı. Üçüncü oturum Aydınlanma felsefesi üzerinde okuma atölyesi

Karl Popper vs. Thomas Kuhn: Birinci oturum Bu derste yöntembilim tartışmalarında önemli yer tutan biri pozitivizm içinden diğeri pozitivizm dışından iki ampirizm (görgülcülük) eleştirisini inceleyecegiz. Popper ve Kuhn eleştirilerinin yanısıra bu iki geleneğin temsilcileri (John Dewey, Imre Lakatos, Paul Feyerabend vb.) arasındaki tartışmalarına değineceğiz. İkinci oturum Einstein ve Newton fiziği tartışmaları: Yanlışlama mı? Bilimsel devrim mi? Üçüncü oturum Lakatos, Imre. Bilimsel Araştırma Programlarının Metodolojisi üzerine okuma atölyesi

TATİL

Öznelcilik (Subjectivism) b>Birinci oturum Sosyal dünyanın doğa bilimlerinin yöntemleriyle anlaşılmasının/yorumlanmasının mümkün olmadığı iddiasında birleşen ancak kendi içinde oldukça parçalı bir yapısı olan öznelcilik tartışmasını Weberci sosyoloji, Avusturya okulu iktisadı, hermeneutik ve post-modernizm gibi önemli referanslarıyla yapacağız. İkinci oturum Kuantum mekaniği öznelciliğe alan açar mı? 20. yüzyıl boyunca fizikçilerin konuyla ilgili yorumları. Üçüncü oturum Yapı-bozum metinlerinin yakın okuma atölyesi

Eleştirel Gerçekçilik Birinci oturum Marksist yöntembilimle büyük ölçüde özdeşleşen eleştirel gerçekçiliğin kavram/kuram, soyutlama, katmanlı ontoloji, içsel ilişkiler gibi tartışmalarını örneklerle açacağız. Eleştirel gerçekçiliğin olguculuk ve öznellik eleştirileriyle birlikte ilk derste sorunsallaştırdığımız sosyal bilimlerin doğa bilimlerinden ne kadar farklılaştığı, araştırmacının sorumluluğu gibi konuları yeniden tartışmaya açacağız. İkinci oturum Eleştirel bir deneme: Hessen’de Newton Üçüncü oturum Film gösterimi: Yukarı bak

Gerçek ötesi- Hakikat sonrası Birinci oturum Bilimsel bilgi kanıta dayanır, olgularla yüzleşir. Bilimselliğin bir düzeyde bir gerçeklik iddiası vardır. Peki, son yıllarda çokça tartışılan hakikat sonrasılık nedir? Doğrularla yanlışları birbirinden ayıracak kriterler nasıl bozuldu? İkinci Oturum Daha bilimsel bir dünya mümkün mü? Medyanın patronuna göre haber ürettiği, siyasetin şeffaflığını, istatistiki verilerin güvenilirliğini kaybettiği günlerde bilimleri savunmak ne anlama gelir? Bilimsel bilgi nasıl etkili mücadele aracı olarak kullanılır? Bilimin yolu yordamı etkinliğimizi bilimin eşit ve insanca yaşam için nasıl kullanılabileceğine ilişkin bir tartışma ile tamamlayacağız.