bilgi@bilimler.org
+90 536 597 09 57

Meta, Para, Sermaye ve Emek: Kuramsal ve Tarihsel Tartışmalar

Etkinlik Bilgileri

  • Mekân Bilimler Köyü
  • Son Kayıt Tarihi 22 Ağustos 2025
  • Geliş Tarihi 24 Ağustos 2025
  • Başlangıç Tarihi 25 Ağustos 2025
  • Bitiş Tarihi 31 Ağustos 2025
  • Kontenjan 15 kişi
  • Kimlere? Lisans ve Lisansüstü Öğrencileri
  • Etkinlik Ücreti 9.000 TL
Katılım ücreti Köy yerleşkesi içinde çadır konaklamasını, her türlü ortak alanların kullanımını, üç öğün ve bir ara öğünü kapsar. Tabii çay, su ve kahve bunlara dahil. Yürütücülerimiz etkinlikleri gönüllü düzenlemektedir.

Etkinlik Amacı

Bu atölyede Marx’ın kapitalist üretim tarzının hücre biçimi dediği “meta”ya ilişkin yöntemsel ve tarihsel bir kavrayış oluşturmak amaçlanmaktadır. Bu amaçla, öncelikle Marx’ın “meta”, “meta mübadelesi” ve “sermaye” tanımları emekle ilişkileri üzerinden açıklanacak, daha sonra para, devlet ve küresel hegemonya olguları metalaşmayı yeniden üreten kapitalist sınıfsal biçimleri içinde tartışılacaktır. Atölyede bu çerçevede, kapitalist üretim ilişkilerinin bu toplumsal olguları nasıl “dışsal” değil, “içsel” olarak belirlediklerine dair bir kavrayış geliştirilebilecek ve bu kavrayışın tarihsel olarak nasıl somutlanabileceğine ilişkin sorgulamalar yapılacaktır.

Ek Bilgi

Okuma Listesi (Program başlamadan önce yapılması önerilir.)

Bedirhanoğlu, Pınar (2023) “Kapitalizm-Demokrasi İlişkisini Simon Clarke’ın Marksist Devlet Kuramı Üzerinden Düşünmek”, Can Cemgil ve Ömer Turan (der,) Kapitalizm ve Demokrasi: Bir Zıtlığın Anatomisi, İstanbul, Metis, 159-177.

Bedirhanoğlu, Pınar ve Cenk Saraçoğlu (2023) “Demokrasi Nereye: Neoliberal Dönemde Demokrasi-Cumhuriyet Bağının Kopuşu”, Menderes Çınar (der.), Demokrasi: Kavram, Kurum, Süreç, İstanbul, İletişim, 375-392.

Bonefeld, Werner ve John Holloway (2007) Küreselleşme Çağında Para ve Sınıf Mücadelesi, İstanbul, Otonom Yayıncılık.

Öztürk, Özgür, Melda Yaman ve Özgür Narin (2017) Grundrisse’den Kapital’e Patikalar, İstanbul, Sosyal Araştırmalar Vakfı.

Öztürk, Özgür ve Melda Yaman (2019) Metaların Kerameti, İstanbul, İletişim Yayınları.

Etkinlik Takvimi

Gün İçerik
1. Gün

Meta Nedir? Meta, Meta Mübadelesi ve Sermayeye İlişkin Temel Sorular I Birinci oturum (Yaman) Bu oturumda, “Meta nedir?”, “Meta mübadelesi nedir?”, “Meta –sermaye ne demektir?” gibi soruların peşinden gidilerek, meta analizine giriş yapılacaktır. Bu atölyede emek ürünlerinin tarihsel özgün bir biçimi olan metanın, bir yandan emek gücüyle bir yandan da sermayeyle bağlantısı araştırılacaktır. İkinci oturum (Bedirhanoğlu) Bu oturumda, meta mübadelesinin tarihsel olarak ortaya çıktığı koşullar Avrupa’da feodalizmden kapitalizme geçiş tartışmalarında Marksistler arasında ortaya çıkan farklı yaklaşımlar gözden geçirilerek tartışılacaktır. Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu-Yaman) Serbest tartışma (Sermaye birikiminden kapitalizme)

2. Gün

Meta Nedir? Meta, Meta Mübadelesi ve Sermayeye İlişkin Temel Sorular II Birinci oturum (Yaman) Bu oturumda, bir önceki oturumda tartışılan soruların ardından, genelleşmiş meta üretimi olarak kapitalist üretim tarzına odaklanılacaktır. Meta mübadelesinden emek gücüne, emek gücünden de sermayeye geçilerek, basit mübadele ile sermaye koşullarındaki mübadele arasındaki farklar incelenecektir. Böylece P-M-P´ döngüsünün momentleri üzerinden, değer, artı-değer, para ile sermayenin (genişleyen ölçekte) yeniden üretimi ilişkisi ele alınacaktır. İkinci oturum (Bedirhanoğlu) Bu oturumda, sermaye birikim döngüsü üzerinden üretilen Marksist kriz kuramları, dünya kapitalizminde yaşanan büyük krizlere (1873, 1929, 1970’ler, 2008) getirdikleri açıklamalar gözden geçirilerek ele alınacaktır. Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu-Yaman) Serbest tartışma (Sermaye döngüsünün politikliği)

3. Gün

Meta, Sermaye ve Emek Gücü Birinci oturum (Yaman) Bu oturumun odak konusu sermaye koşullarında dolaysız üretimdir; bu süreçte değerin kaynağı olarak emek gücü incelenecektir. Bu bağlamda emek - emek gücü ayrımı, canlı emek – cansız emek ilişkisi, emek- gücünün yeniden üretimi konuları ele alınırken, yabancılaşma, meta fetişizmi ve sermayenin emek üzerindeki biçimsel ve gerçek tahakkümü üzerine de yeni sorular sormak hedeflenmektedir. İkinci oturum (Bedirhanoğlu) Bu oturumda, dolaysız kapitalist üretimin tarihsel gelişimi içinde canlı emeğin farklı sömürü biçimleri (köle emeği, ücretli emek), canlı emek içi farklılaşmalar (kol emeği, kafa emeği) ve cansız emeğin gelişimi (makine, yapay zeka) sermaye birikim sürecinin tarihsel gelişimi içinde gözden geçirilecektir. Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu-Yaman) Serbest tartışma (Emek-değer kuramı bağlamında yapay zeka ve kadın emeği)

4. Gün

TATİL

5. Gün

Paranın Politikliği Birinci oturum (Bedirhanoğlu) Bu oturumda, kapitalist üretim biçimi içinde paranın neden bir “şey” değil, “toplumsal bir ilişki” olarak düşünülmesi gerektiği Simon Clarke ve Açık Marksist kuramın savlarına referansla tartışılacaktır. Paranın, toplumsal ve politik mücadelelerle belirlenen ve bunları belirleyen bir olgu olarak düşünülmesinin Marksist tarihsel analizlerde sağladığı imkanlar gözden geçirilecektir. İkinci oturum (Yaman) Bu oturumda özgül bir meta olarak paranın ortaya çıkışı ve tarih içinde gelişimi özetlenerek, günümüzde aldığı yeni formlara değinilecektir. Bu çerçevede, döviz krizleri, finansallaşma olgusu ve finansal krizler tartışılacaktır. Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu-Yaman) Serbest tartışma: 2008 Dünya Kapitalist Krizi

6. Gün

Yeniden Üretim Pratikleri: Devletin ve Emeğin Yeniden Üretimi Birinci oturum (Bedirhanoğlu) Bu oturumda, Simon Clarke’ın devlet kuramı üzerinden, devletin kapitalist biçiminin devletin kendisini kapitalist üretim ilişkileri içinde yeniden üretmesi sürecine damgasını vuran toplumsal ve politik mücadeleler bağlamında kurulduğu vurgulanacak, bu yeniden üretim sürecinin devlet-toplum, devlet-emek ve devletlerarası ilişkiler açısından sonuçları tartışılacaktır. İkinci oturum (Yaman) Bu oturumda kadınların hane içindeki meta karakteri taşımayan emek etkinliklerine odaklanılarak, toplumsal yeniden üretim yaklaşımı önderliğinde, yaşamın, toplumun ve sermayenin yeniden üretimi, hane, devlet ve kadın emeği ilişkisi içerisinde incelenecektir. Bu bağlamda, sınıf mücadelesi, hanelerin yeniden üretimi koşulları için verilecek mücadeleye doğru genişletilerek, feminist grevler örneğinde yeniden tartışılacaktır. Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu-Yaman) Serbest tartışma: Sınıfsal ve feminist mücadelelerin alanı olarak kapitalist devlet

7. Gün

Film Günü (Bedirhanoğlu-Yaman) Bugün birlikte seçilip izlenecek bir film üzerinden seminer boyunca yapılan tartışmalar somutlanmaya, bu tartışmaların öncülüğünde özellikle kapitalizm karşıtı mücadele olanakları üzerine yeni sorular üretilmeye çalışılacaktır.