Dünya Kapitalizmi Nereye? Rantçı Kapitalizm, Teknofeodalizm ve Güç Siyasetinin Geri Dönüşü Üzerine Tartışmalar

Birinci Oturum: Giriş (Bedirhanoğlu)

Rantiye kapitalizmi ve teknofeodalizm tartışmaları genel olarak tanıtılacak ve atölye boyunca ele alınacak temel sorular oluşturulacaktır.

Meta Nedir?

Meta, Meta Mübadelesi ve Sermayeye İlişkin Temel Sorular I

İkinci oturum (Yaman)

Bu oturumda, “Meta nedir?”, “Meta mübadelesi nedir?”, “Meta –sermaye ne demektir?” gibi soruların peşinden gidilerek, meta analizine giriş yapılacaktır. Bu atölyede emek ürünlerinin tarihsel özgün bir biçimi olan metanın, bir yandan emek gücüyle bir yandan da sermayeyle bağlantısı araştırılacaktır.

Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu)

Bu oturumda, meta mübadelesinin tarihsel olarak ortaya çıktığı koşullar Avrupa’da feodalizmden kapitalizme geçiş tartışmalarında Marksistler arasında ortaya çıkan farklı yaklaşımlar gözden geçirilerek tartışılacaktır.

Meta Nedir?

Meta, Meta Mübadelesi ve Sermayeye İlişkin Temel Sorular II

Birinci oturum (Yaman)

Bu oturumda, bir önceki oturumda tartışılan soruların ardından, genelleşmiş meta üretimi olarak kapitalist üretim tarzına odaklanılacaktır. Meta mübadelesinden emek gücüne, emek gücünden de sermayeye geçilerek, basit mübadele ile sermaye koşullarındaki mübadele arasındaki farklar incelenecektir. Böylece P-M-P´ döngüsünün momentleri üzerinden, değer, artı-değer, para ile sermayenin (genişleyen ölçekte) yeniden üretimi ilişkisi ele alınacaktır.

İkinci oturum (Bedirhanoğlu)

Bu oturumda, sermaye birikim döngüsü üzerinden üretilen Marksist kriz kuramları, dünya kapitalizminde yaşanan büyük krizlere (1873, 1929, 1970’ler, 2008) getirdikleri açıklamalar gözden geçirilerek ele alınacaktır.

Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu)

Serbest tartışma (Sermaye döngüsünün ve paranın politikliği)

Meta, Sermaye ve Emek Gücü

Birinci oturum (Yaman)

Bu oturumun odak konusu sermaye koşullarında dolaysız üretimdir; bu süreçte değerin kaynağı olarak emek gücü incelenecektir. Bu bağlamda emek - emek gücü ayrımı, canlı emek – cansız emek ilişkisi, emek- gücünün yeniden üretimi konuları ele alınırken, yabancılaşma, meta fetişizmi ve sermayenin emek üzerindeki biçimsel ve gerçek tahakkümü üzerine de yeni sorular sormak hedeflenmektedir.

İkinci oturum (Bedirhanoğlu)

Bu oturumda, dolaysız kapitalist üretimin tarihsel gelişimi içinde canlı emeğin farklı sömürü biçimleri (köle emeği, ücretli emek), canlı emek içi farklılaşmalar (kol emeği, kafa emeği) ve cansız emeğin gelişimi (makine, yapay zeka) sermaye birikim sürecinin tarihsel gelişimi içinde gözden geçirilecektir.

Üçüncü oturum (Bedirhanoğlu)

Serbest tartışma (Emek-değer teorisi, dijitalleşme ve yapay zeka)

TATİL

Sermaye İlişkisinin Yeniden Üretiminde İlkel Birikimin Sürekliliği, Şiddet ve Devlet

(Bedirhanoğlu)

Meta mübadelesine dayalı kapitalist üretim ilişkilerinin yeniden üretiminde zor, şiddet ve devletin rolü nasıl düşünülmelidir? Bu soru, gün boyunca Ellen Meiksins Wood’un ekonomik alanın politik olandan ayrışması ve Simon Clarke’ın kapitalist devlet kuramına referansla tarihsel bağlam içinde yanıtlanmaya çalışılacaktır. Kapitalizmin tarihsel gelişiminde ilkel birikimin sürekliliği ve formel siyasetin çıplak şiddetten ayrıştırılmasında sınıf mücadelelerinin oynadığı kurucu role dikkat çekilecek, günümüz kapitalizminde gözlemlenen sınıfsal çelişkilerin idaresinde çıplak şiddetin geri dönüşü eğilimleri gözden geçirilecektir.

Teknofeodalizm ve Rantçı/Yağmacı Kapitalizm

(Bedirhanoğlu)

Finansallaşma, üretim alanında Çin’in yükselişi ve Batı kapitalizmine rantçı ve yağmacı eğilimlerin hakim olması, Batı kapitalizminin ve ABD’nin güçten düşmesi nedeniyle baş gösteren geçici dinamikler midir, yoksa dünya kapitalizminde teknofeodal ya da rantçı/yağmacı kalıcı bir yeniden yapılanmaya mı işaret etmektedir? Bütün bu gelişmelerde dijitalleşme ve yapay zeka teknolojilerinin sermaye-emek ilişkileri üzerindeki etkileri nasıl bir rol oynamaktadır? Günün üç oturumunda, bu soruya Varoufakis, Brenner, Brett Christophers, Evgeny Morozov gibi farklı Marksist yaklaşımlar tarafından verilen farklı yanıtlar özetlenerek tartışmaya açılacaktır.

Film Günü

(Bedirhanoğlu)

Atölyenin son gününde, katılımcılarla birlikte daha önce belirlenip izlenecek konumuzla ilgili bir film, atölyedeki tartışmalarla ilişkilendirilerek tartışılacaktır.